Orgeneral Bedrettin Demirel, C.Arcayürek'le yaptığı söyleşisinde şöyle diyordu:

"Benim kanaatim, 1978'de en geç 1979'da müdahalenin yapılmasıydı, her gün cinayetler işleniyor, önlenemiyor, tırmanıyordu. Bu yargımı, sayın Evren'e, daha 1978'de, hele 1979'da açık seçik söyledim.(...) Sayın Evren, bütün bu olumsuz durumu görüyordu, kabul ediyordu. Fakat bir ordu müdahalesi için “zamanın iyi seçilmesi kanaatinde idi" diyecekti. (1)

Askeri darbenin yapılacağı artık kesinleşmiş gibi bir şeydi. Sorun zamanlama sorunuydu yalnızca. Bu sorunu çözebilmek için generaller 13 Aralık 1979'da Selimiye'de biraraya geldiler. Kenan Evren'in "Müdahaleden önce siyasilere bir olanak daha tanıyalım, belki toparlanırlar. Bir uyarı yollayalım" görüşü genel kabul gördü. Belli ki "gerekli" ortam generallere göre henüz tam olgunlaşmamıştı. Müdahaleden önce bir uyarı mektubu kaleme alınacaktı.(2)

27 Aralık'ta generaller muhtırayı gerekli mercilere iletmesi kaydıyla Cumhurbaşkanı'na verdiler.

4 Ocak 1980 günü İstanbul Ticaret Odası Başkanı Nuh Kuşçulu basına verdiği demeçte "Silahlı Kuvvetler düşüncemize tercüman oldu" dedi.

Muhtıra aslında 12 Eylül müdahalesinin bir ön hazırlığıydı. Nitekim, muhtıranın verilmesini takip eden aylarda Genelkurmay Başkanı Kenan Evren 15 Şubat'la 16 Mayıs arasında tam üç ay boyunca bütün ordu ve kolorduları dolaşarak "nabız yoklamıştı".

Buna rağmen kamuoyunda daha çok muhtıranın kime verildiği tartışıldı. Muhtıra açık bir Anayasa ihlali ve yasa dışı bir eylemdi ve failleri hakkında adli ve idari soruşturma açılması gerekirdi. Sırası gelince demokrasi mücadelesini kimselere bırakmak istemeyen zamanın Başbakanı Demirel işe, kendisine bağlı "memurların" bu tehditlerine karşı, "muhatabı ben değilim" diyerek, muhtırayı Ecevit'in üzerine atmaya çalışmıştı. Böyle bir tutumu içine sindirebilen siyasetçilerin askeri darbelerden yakınmaya hakları olmaması gerekirdi.

NOTAM 714'ün Kaldırılması

Bu sıralarda, o kargaşalık içinde bir başka önemli olay daha oldu. 6 Şubat'ta ABD'den gelen bazı generallerle, Türk Genelkurmay'ındaki generaller arasında yapılan bir dizi toplantının ardından, 23 Şubat'ta, NOTAM 714'ün kaldırıldığı açıklandı. Hükümetin bu karardan haberi yoktu!

M.Ali Birand bu oldu bittiyi şöyle anlatıyordu:

"NATO'nun Avrupa ve Amerika Kuvvetleri Komutanı General Rogers ... kendisine muhatap olarak Genelkurmay Başkanı'nı seçmişti. Konunun askeri yönü ağır bastığı gerekçesiyle, (oysa tamamen siyasiydi) tüm pazarlıklar Türk Genelkurmay Başkanı ve onun karargahı ile yürütülüyordu. Genelkurmay da eskiden işin içinde olan DışişIeri Bakanlığı'nı devre dışı bırakmıştı."(3)

Bundan dolayı NOTAM'ın kaldırılması kararına en çok Dışişleri Bakanlığı yetkilileri şaşırdılar. Ertesi gün Demirel, kendisine bu tavrın nedenini soran Dışişleri yetkililerine, "olayı karıştırmamalarını, komutanların çok ısrar ettiğini" söylemişti.

"Israrın nedenini, aynı günlerde Genelkurmay İkinci Başkanı Haydar Saltık, Atina Büyükelçisi'ne vermişti: "General Rogers yakında Türkiye’ye gelecek. Ondan önce yapmak istedik. Kararı Yunanistan dışındaki nedenlerle aldık"(4)

Bu olayın en çok dikkati çeken yönlerinden biri, kuşkusuz, biçime ilişkin olanıydı: Siyasal nitelikte bir sorunun çözümü için ABD artık TC Hükümeti ve Dışişlerini devre dışı tutarak, Genelkurmay'ı muhatap alabiliyordu!

1980 başında, ABD'nin Türkiye'den beklentileri, artık 12 Eylül'e doğru yol alınırken, NATO'nun güney kanadındaki bu gelişmeler, Ortadoğu'daki yeni gelişmeler ve "Çevik Kuvvet" olgularıyla birlikte anlam kazanıyordu...